دبیر علمی همایش ملی ایرانشناسی در تبیین نسبت میان هویت ایرانی و هویت منطقهای گفت: هویت ایران حاصل انباشت تاریخی و پیوند لایههای متعدد فرهنگی و تمدنی است.
به گزارش نای قلم، بخش محوری سخنان افشار کبیری در ششمین همایش ملی ایرانشناسی استانها، به تبیین جایگاه آذربایجانغربی در منظومه هویت و تمدن ایرانی اختصاص داشت.
وی با تأکید بر اینکه آذربایجانغربی را نباید صرفاً یک محدوده جغرافیایی در شمالغرب کشور تلقی کرد، این استان را بخشی ارزشمند از میراث تاریخی، تمدنی و فرهنگی ایران دانست که ظرفیتهای کمنظیری در زمینه تنوع فرهنگی، همزیستی اجتماعی، ادبیات و هنر دارد.
از دیدگاه کبیری، یکی از مهمترین ویژگیهای آذربایجانغربی، برخورداری از الگویی تاریخی از همزیستی اقوام، زبانها و مذاهب گوناگون است. این همزیستی صرفاً یک مفهوم نظری و انتزاعی نیست، بلکه واقعیتی ریشهدار در تجربه تاریخی و اجتماعی مردم این سرزمین به شمار میرود.
دبیر علمی همایش ملی ایرانشناسی، همچنین بر اهمیت گنجینه ادبی و هنری استان تأکید کرد و یادآور شد که آثار ادیبان، هنرمندان و شخصیتهای برجسته فرهنگی، بازتابدهنده بخشی از تاریخ، هویت و تجربه زیسته مردم این منطقه هستند.
به باور وی، معرفی این ظرفیتها میتواند زمینه افزایش آگاهی عمومی، تقویت خودآگاهی تاریخی و فرهنگی و شکلگیری احساس تعلق و افتخار نسبت به میراث مشترک ایرانی را فراهم کند.
کبیری با اشاره به تجربه تاریخی آذربایجانغربی، این استان را نمونهای قابل مطالعه از همزیستی اجتماعی در جامعهای متکثر دانست و تأکید کرد که شناخت دقیق این تجربه میتواند در سیاستگذاری فرهنگی، تقویت انسجام اجتماعی و پاسداشت سرمایههای مشترک ملی مؤثر باشد.
به اعتقاد وی، همبستگی اجتماعی در جامعه ایران را باید در بستر همین پیشینه تاریخی و فرهنگی بررسی کرد. ظرفیت تمدنی، تجربه مشترک تاریخی و پیوندهای فرهنگی، از عوامل مهمی هستند که در شکلگیری و استمرار هویت ایرانی نقش داشتهاند.
کبیری اظهار کرد: ایران تاریخی، ایران دوره اسلامی، ایران معاصر و مدرن، همراه با تنوع اقوام، مذاهب و سنتهای فرهنگی، در شکلگیری هویت امروزین کشور نقش داشتهاند.
از این منظر، تنوع فرهنگی نه عاملی برای گسست، بلکه یکی از مهمترین ظرفیتهای تاریخی و اجتماعی ایران محسوب میشود. آنچه هویت ملی را شکل داده، پیوند و تعامل همین لایههای گوناگون در طول تاریخ است.
وی همچنین خاطرنشان کرد که آذربایجانغربی نباید صرفاً از دریچه مسائل سیاسی، امنیتی یا اختلافات قومی مورد ارزیابی قرار گیرد. چنین نگاههایی تصویری محدود و ناقص از واقعیت تاریخی و اجتماعی استان ارائه میکنند.
در مقابل، این همایش میکوشد با تکیه بر پژوهشهای تاریخی، فرهنگی، ادبی و اجتماعی، تصویری جامعتر از ظرفیتهای استان ارائه دهد و نشان دهد که تنوع قومی و مذهبی، در بستر تاریخی این منطقه، میتواند زمینهساز همزیستی، تعامل و همبستگی اجتماعی باشد.
* ضرورت بازاندیشی در مفهوم ایرانشناسی
وی با اشاره به ضرورت بازاندیشی در مفهوم ایرانشناسی افزود: اگرچه ایران از پیشینه تاریخی و تمدنی شناختهشدهای برخوردار است و هویت آن در طول تاریخ مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته، اما این شناخت به معنای پایان یافتن ضرورت پژوهش و بازشناسی ابعاد مختلف هویت ایرانی نیست.
کبیری تأکید کرد که امروزه، بیش از هر زمان دیگری، مفاهیمی همچون هویت ملی، همبستگی اجتماعی، انسجام فرهنگی و مفهوم ایران در کانون توجه قرار گرفتهاند. از این منظر، شناخت ایران نباید صرفاً به رویکردهای سیاسی یا جغرافیایی محدود شود، بلکه لازم است تاریخ، تمدن، فرهنگ، جامعه و لایههای گوناگون هویت ایرانی با نگاهی جامع، علمی و چندبعدی مورد بررسی قرار گیرند.
دبیر همایش در بخش دیگری از سخنان خود به ضرورت ارائه روایتهای علمی و مستند در برابر برداشتهای نادرست و یکجانبه درباره تاریخ ایران اشاره کرد.
وی با اشاره به برخی اظهارنظرهای سیاسی در سطح بینالمللی درباره ایران و پیشینه تمدنی آن، بر این نکته تأکید کرد که پاسخ مناسب به چنین دیدگاههایی، ارائه اسناد، پژوهشها و یافتههای علمی معتبر است.
به گفته وی، پژوهشگران و دانشگاهیان وظیفه دارند با بررسی مستند تاریخ و تمدن ایران، عمق تاریخی، تداوم فرهنگی و ظرفیتهای هویتی این سرزمین را به جامعه و جهان معرفی کنند.
کبیری همچنین بر اهمیت گسترش برنامههای ایرانشناسی در میان نسل جوان تأکید کرد و آموزش و آشنایی دانشآموزان و دانشجویان با تاریخ، تمدن، فرهنگ و هویت ایرانی را از ضرورتهای اساسی جامعه دانست.
وی از برنامهریزی برای برگزاری یک رویداد ویژه دانشآموزی در آذرماه خبر داد و این اقدام را گامی در جهت تقویت شناخت نسل جدید از هویت ملی و میراث فرهنگی ایران معرفی کرد.
*ارسال ۲۰۲ مقاله به دبیرخانه همایش
دبیر علمی همایش ملی ایرانشناسی در ادامه سخنان خود با اشاره به استقبال پژوهشگران از این رویداد گفت: ۲۰۲ مقاله به دبیرخانه همایش ارسال شده که بر اساس هماهنگیهای انجامشده، چاپ ۶ مقاله در مجله ایران باستان در دستور کار قرار گرفته است.
کبیری افزود: ۱۳ مقاله منتخب در سه پنل تخصصی با محورهای «تاریخ، جغرافیا و فرهنگ»، «جامعه، ادبیات و هنر» و «فرهنگ، جامعه و هویت» ارائه میشود.
دبیر علمی همایش همچنین از ارائه بیش از ۷۰ مقاله بهصورت پوستر خبر داد.
انتهای پیام/