لعیا نورانی زنوز

آیین بزرگداشت روز خبرنگار امسال در ارومیه، فرصتی برای بازخوانی جایگاه رسانه در مسیر توسعه آذربایجان‌غربی و طرح بخشی از مطالبات حرفه‌ای و صنفی خبرنگاران بود.

مراسمی که با حضور استاندار آذربایجان‌غربی برای دومین سال متوالی، جمعی از مدیران دستگاه‌های اجرایی و شمار قابل توجهی از مسئولان روابط عمومی‌ها برگزار شد و به این مراسم فراتر از یک برنامه مناسبتی برای تجلیل از اصحاب رسانه، وجهی ارتباطی بخشید و بار دیگر اهمیت رابطه میان مدیریت استان و جامعه رسانه‌ای را به نمایش گذاشت.

این مراسم، در حالی برگزار شد که در میان سخنان مطرح‌شده، یک خط مشترک بیش از دیگر مضامین خودنمایی می‌کرد؛ رسانه برای توسعه استان یک ابزار جانبی نیست بلکه بخشی از این مسیر است لذا باید در متن توسعه استان قرار داشته باشد، نه در حاشیه آن.

با این حال، تحقق چنین نقشی، تنها به انتظار از خبرنگاران محدود نمی‌شود و به فراهم‌بودن بستر فعالیت حرفه‌ای آنان نیز وابسته است.

وقتی از رسالت رسانه سخن می‌گوییم، خبرنگار را نباید فراموش کرد

رئیس خانه مطبوعات و رسانه‌های آذربایجان‌غربی، سخنان خود را از نقطه‌ای آغاز کرد که شاید ملموس‌ترین بخش دغدغه‌های جامعه رسانه‌ای باشد؛ فاصله میان انتظارات گسترده از خبرنگار و شرایطی که این قشر برای انجام وظیفه حرفه‌ای خود با آن مواجه است.

یوسف پیربوداقی، تقویت سرمایه اجتماعی را یکی از الزامات توسعه اقتصادی دانست و جایگاه رسانه را در شکل‌گیری این سرمایه برجسته کرد. از این منظر، رسانه تنها منتشرکننده اخبار نیست؛ بلکه انتخاب سوژه، گزارش، تحلیل و شیوه پرداختن به مسائل می‌تواند بر نگاه جامعه به آینده استان و ظرفیت‌های آن اثر بگذارد.

در کنار این نقش، اما مسئله معیشت خبرنگاران نیز مطرح شد؛ موضوعی که نمی‌توان آن را از کیفیت فعالیت حرفه‌ای رسانه جدا کرد. پیگیری مسائل مربوط به مسکن خبرنگاران، فراهم‌کردن امکان استفاده از دفاتر اداری برای فعالان واجد شرایط در قالب ایجاد یک مجتمع و تلاش برای اختصاص تسهیلات قرض‌الحسنه، بخشی از راهکارهایی بود که در این مراسم مورد اشاره قرار گرفت.

در این میان، موضوع نامگذاری معابر به نام خبرنگار نیز مطرح شد؛ مطالبه‌ای که از سطح مسائل معیشتی فراتر می‌رود و به جایگاه نمادین حرفه خبرنگاری در فضای عمومی شهر مربوط می‌شود.

در برخی شهرهای آذربایجان‌غربی، نام خبرنگار بر معابری گذاشته شده، اما درباره ارومیه این انتقاد مطرح شد که انتخاب یک معبر کم‌عرض و دور از دسترس نمی‌تواند متناسب با شأن این عنوان باشد. پیشنهاد مشخص رئیس خانه مطبوعات استان، اختصاص یکی از معابر مناسب در محدوده مجموعه‌های فرهنگی و رسانه‌ای شهر، از جمله اطراف اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی و مراکز مرتبط با رسانه، به نام خبرنگار بود.

این مطالبه در ظاهر درباره یک خیابان یا میدان است، اما در لایه‌ای عمیق‌تر، به این پرسش بازمی‌گردد که جامعه تا چه اندازه جایگاه حرفه خبرنگاری را در فضای عمومی به رسمیت می‌شناسد.

رئیس خانه مطبوعات استان همچنین معرفی ظرفیت‌های اقتصادی، گردشگری، فرهنگی و سرمایه‌گذاری استان را از دیگر عرصه‌های مهم نقش‌آفرینی رسانه‌ها دانست و بر این نکته تأکید کرد که توسعه اقتصادی بدون پشتوانه اجتماعی پایدار نخواهد بود.

از همین منظر، رسانه می‌تواند میان ظرفیت‌های استان، مردم، فعالان اقتصادی و سرمایه‌گذاران ارتباط برقرار کند و با تولید محتوای حرفه‌ای، تصویری واقعی از توانمندی‌های آذربایجان‌غربی ارائه دهد.

خبرنگاران باید حقیقت را روایت کنند

نماینده مردم ارومیه در مجلس شورای اسلامی هم برنقش خبرنگاران در روایت حقیقت، فزایش مشارکت اجتماعی و تقویت انسجام ملی و اجتماعی تاکید کرد.

به گفته حجت السلام سیدسلمان ذاکر، خبرنگاران علاوه بر اطلاع‌رسانی، در تفسیر و تحلیل رویدادها، ارتقای آگاهی عمومی، افزایش مشارکت اجتماعی و تقویت انسجام ملی و اجتماعی نقش مهمی دارند.

وی نقش رسانه در آذربایجان‌غربی به دلیل تنوع قومی و مذهبی استان حائز اهمیت دانست و عنوان کرد که خبرنگاران می‌توانند با روایت صحیح، زمینه تقویت همدلی و انسجام اجتماعی را فراهم کنند.

رسانه؛ حلقه اتصال مردم و مدیریت استان

در ادامه، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان‌غربی، جایگاه رسانه را در سطحی فراتر از ابزار اطلاع‌رسانی تعریف کرد.

علیرضا نوروزی، رسانه را یکی از ارکان گفت‌وگو میان مردم و مسئولان و از سرمایه‌های مهم فرهنگی و اجتماعی استان دانست؛ نگاهی که در آن، جامعه رسانه‌ای صرفاً ناظر بر تحولات نیست، بلکه می‌تواند در شکل‌گیری ارتباط میان جامعه و مدیریت استان نقش ایفا کند.

تأکید بر تعامل مستمر با جامعه رسانه‌ای، توجه به نقش رسانه در انعکاس مطالبات مردم و معرفی ظرفیت‌های استان و همچنین اهمیت امید اجتماعی، بخش دیگری از این نگاه بود.

در این چارچوب، رسانه به‌عنوان شریک توسعه استان تعریف شد؛ تعبیری که در صورت تحقق، هم مسئولیت رسانه را افزایش می‌دهد و هم وظایف دستگاه‌های اجرایی در قبال جامعه رسانه‌ای را پررنگ‌تر می‌کند.

چنین شراکتی البته صرفاً با برگزاری مراسم و قدردانی از خبرنگاران شکل نمی‌گیرد. دسترسی به اطلاعات، امکان پرسشگری، ارتباط مستمر با مدیران و فراهم‌کردن شرایط فعالیت حرفه‌ای، از مؤلفه‌هایی است که می‌تواند این رابطه را از سطح مناسبت‌ها به یک تعامل پایدار تبدیل کند.

استاندار؛ اتحاد رسانه‌ای در کنار نقد و مطالبه‌گری

در بخش پایانی این منظومه، استاندار آذربایجان‌غربی بر ضرورت همدلی و انسجام جامعه رسانه‌ای تأکید کرد و اتحاد رسانه‌ای را پشتوانه‌ای برای آنچه روایت پیشرفت استان خوانده شد، دانست.

رضا رحمانی، خبرنگاران را چشم بینا و گوش شنوای جامعه توصیف کرد و بر دقت، صحت و امانت‌داری در فعالیت حرفه‌ای تأکید داشت. در کنار این مسئولیت، استمرار نقد و مطالبه‌گری نیز مورد تأکید قرار گرفت و تصریح شد که این نقش نباید محدود شود.

همزمان، بر ضرورت بررسی اخبار از منابع معتبر و رسمی تأکید شد؛ مسئله‌ای که نشان می‌دهد از منظر مدیریت استان، مطالبه‌گری زمانی می‌تواند اثرگذار باشد که بر اطلاعات دقیق و صحت‌سنجی استوار باشد.

استاندار آذربایجان غربی همچنین بر تقویت ارتباط دستگاه‌های اجرایی با رسانه‌ها تأکید کرد و نقش روابط عمومی‌ها را در این میان پررنگ دانست. نگاه به رسانه به‌عنوان یک بازوی جدی اطلاع‌رسانی و استفاده از ظرفیت آن برای تبیین اقدامات و انعکاس دستاوردها، بخشی از این رویکرد بود.

در عین حال، عملکرد جامعه رسانه‌ای استان در جریان جنگ رمضان به‌عنوان نمونه‌ای از مسئولیت‌پذیری و نقش رسانه در تقویت انسجام اجتماعی مورد اشاره قرار گرفت.

دریاچه ارومیه یکی دیگر از مصادیق مورد اشاره استاندار برای تبیین نقش رسانه بود. تأکید بر ضرورت بیان وضعیت واقعی دریاچه، در کنار معرفی ظرفیت‌ها و زیبایی‌های آن، بر نوعی از روزنامه‌نگاری دلالت دارد که میان انعکاس مشکلات و معرفی داشته‌های استان تفکیک قائل نمی‌شود.

در این نگاه، رسانه نه موظف به مثبت‌گویی است و نه مأمور برجسته‌کردن صرف مشکلات؛ بلکه باید واقعیت را با اتکا به اطلاعات دقیق روایت کند.

همین رویکرد در تأکید بر معرفی ظرفیت‌های گردشگری، مرزی، تجاری، میراث فرهنگی و صنایع‌دستی استان نیز دیده شد. رسانه می‌تواند با پرداختن حرفه‌ای به این ظرفیت‌ها، آنها را به افکار عمومی، سرمایه‌گذاران و مخاطبان خارج از استان معرفی کند.

اما این نقش زمانی اعتبار خود را حفظ می‌کند که معرفی ظرفیت‌ها در کنار نقد کاستی‌ها قرار داشته باشد؛ چرا که اعتماد عمومی بیش از آنکه از روایت یک‌سویه شکل بگیرد، محصول مواجهه صادقانه با واقعیت است.

یکی از مهم‌ترین نکات سخنان استاندار آذربایجان غربی، پیوند دادن وضعیت اقتصادی خبرنگاران با استقلال حرفه‌ای رسانه بود.

طرح موضوع مسکن و مجتمع‌های مسکونی خبرنگاران، در کنار تأکید بر اینکه تقویت توان اقتصادی جامعه رسانه‌ای می‌تواند به استقلال حرفه‌ای بیشتر، افزایش قدرت مطالبه‌گری و شکل‌گیری نقد منصفانه کمک کند، بحث حمایت از خبرنگاران را از یک موضوع صرفاً معیشتی فراتر برد.

در واقع، اگر از رسانه انتظار می‌رود نقد کند، مطالبه‌گر باشد، صحت اطلاعات را بررسی کند و در میدان حضور داشته باشد، باید امکان فعالیت حرفه‌ای نیز برای خبرنگار فراهم باشد.

 این همان نقطه‌ای است که حمایت از خبرنگار با استقلال رسانه پیوند پیدا می‌کند.

شراکت در توسعه؛ یک رابطه دوسویه

آنچه از مجموع سخنان مطرح‌شده در آیین بزرگداشت روز خبرنگار به دست می‌آید، تصویری از یک رابطه دوسویه است.

از رسانه انتظار می‌رود ظرفیت‌های استان را معرفی کند، امید اجتماعی را تقویت کند، در میدان حضور داشته باشد، نقد کند و مطالبه‌گر بماند؛ و در مقابل، مدیریت استان و دستگاه‌های اجرایی نیز باید دسترسی به اطلاعات، ارتباط حرفه‌ای با رسانه و بستر مناسب فعالیت خبرنگاران را تقویت کنند.

از این منظر، شریک توسعه بودن برای رسانه صرفاً یک عنوان نیست؛ مسئولیتی است که در کنار آن، حق پرسشگری، نقد و مطالبه‌گری نیز قرار دارد و شاید مهم‌ترین پیام مراسم امسال همین باشد؛ اگر قرار است رسانه یکی از بازیگران مسیر توسعه آذربایجان‌غربی باشد، این نقش نه با تقدیرهای مناسبتی، بلکه با شکل‌گیری یک رابطه حرفه‌ای، مستمر و دوسویه میان خبرنگار، مردم و مدیریت استان معنا پیدا می‌کند.

گفتنی است در پایان این مراسم، از برخی از خبرنگاران  و رسانه نگاران برگزیده در جشنواره‌های مختلف استانی، به پاس فعالیت‌های رسانه‌ای و کسب عناوین برتر، تجلیل به عمل آمد و‌ همچنین قرارداد تعدادی از خبرنگاران واجد شرایط نهضت ملی مسکن واگذار شد.

انتهای پیام/