رقیه پورغفار/ هر سال با فرا رسیدن موسم اربعین حسینی، گویی زمین نفس تازه‌ای می‌کشد و خون جاری در رگ‌های تاریخ، دشت‌ها و شاهراه‌ها را به تپش درمی‌آورد. اربعین دیگر یک تقویم صرف یا حرکتی نمادین نیست؛ مغناطیسی است بی‌بدیل که جان‌های تشنه را از سراسر جهان به سوی یک نقطه فرامی‌خواند. در این میان، سهم آذربایجان‌غربی با آن رنگین‌کمان اقوام و مذاهبش، و شاهراه بین المللی و پایانه های مرزی مشترک متعدد با سه کشور همسایه ترکیه، آذربایجان و عراق، سهمی حیاتی و لبریز از برادری است. به‌عنوان نویسنده‌ای که همواره تلاش کرده‌ام نبض رویدادهای اجتماعی و آیینی دیارمان را ثبت کنم، امسال نگاهم معطوف به پدیده‌ای شد که در سالیان اخیر پررنگتر و عمیق¬تر در مرزهای شمال‌غرب کشور به وقوع می پیوندد؛ شاهراهی که فراتر از یک معبر مرزی، به تجلی‌گاه همدلی، ایثار و عشق بی‌مرز تبدیل شده است. ماجرای گذرگاه مرزی «تمرچین» در پیرانشهر و دروازه ورودی «بازرگان» در ماکو، روایتی از پیاده‌روی اربعین است که باید نوشت و به تصویر کشید.

اگر عاشورا، انفجار نور در ظلمت تاریخ بود، اربعین، «تداوم تابش» و «اربعین بلوغ» آن حماسه است. در فرهنگ اسلامی، عدد چهل نه یک شمارگان صرف، بلکه نماد کمال، پختگی و به ثمر نشستن است. اربعین حسینی در ذات خود، فراتر از یک سوگواری ساده، ایستگاهی برای بازخوانی نقشه‌ی راه آزادگی است. ذات بزرگداشت این روز، در حقیقت، پیروزی «روایت» بر «تحریف» است. اگر در چهلمین روز شهادت امام، کاروان اسرای اهل بیت امام حسین (ع) به میعادگاه کربلا بازمی‌گردند، پیام این حرکت روشن است: ظلم شاید بتواند خون بریزد، اما هرگز نمی‌تواند «آرمان» را به بند بکشد. اربعین، رسانه‌ی پرقدرت زینبی است که اجازه نداد حماسه‌ی کربلا در ریگ‌زارهای نینوا دفن شود.

 امروز نیز، پیاده‌روی اربعین و برپایی مواکب در مرزهایی چون تمرچین و بازرگان، ادامه همان رسالت زینبی است. ما در بزرگداشت اربعین، به دنبال یک پیوند تاریخی هستیم؛ پیوندی میان «ایثارگذشته» و «مسئولیت امروز». ذات این حرکت، «هجرت» است؛ هجرتی از خودخواهی به سمت ایثار، و از آسایش فردی به سوی خدمت جمعی. وقتی زائری پای در مسیر می‌گذارد و خادمی در موکب، تمام دارایی‌اش را نثار می‌کند، در واقع در حال تمرین «جامعه‌ی آرمانی» هستند. در مسیر اربعین، هیچ‌کس برتری ندارد مگر در «خدمت».

 اینجا، مرزها رنگ می‌بازند و هویت‌ها در هویت والای حسینی ذوب می‌شوند درست مثل کنگره جهانی حج. لذا بزرگداشت اربعین، تجدید میثاقی است با این حقیقت که: «حسین (ع) تنها متعلق به گذشته نیست، بلکه قطب‌نمای حال و آینده‌ی بشریت است«

حماسه اربعین امسال؛ تجدید میثاق با رهبر شهید و شهدای وطن عزیزمان است. اربعین امسال حال و هوایی متفاوت دارد؛ حماسه‌ای که با یاد و نام رهبر شهید، پرشورتر و عمیق‌تر از همیشه برگزار می‌شود. امسال زائران در حالی قدم در مسیر عشق می‌گذارند که دل‌هایشان لبریز از یاد شهیدان است که جان خود را فدای امنیت و عزت این مرز و بوم کردند؛ از رهبر شهید عزیزمان، دانشمندان شهید که سنگربانان علم و فناوری کشور بودند تا فرماندهان شجاع و شهیدی که سینه‌ سپر بلای مردم شدند. ماجرای مقاومت این ملت در جنگ ۱۲ روزه سال ۱۴۰۴ و ایستادگی در جنگ تحمیلی سوم، همان حماسه رمضان که از آن به عنوان «جنگ ۴۰ روزه» یاد می‌شود، امروز به خون جاری در رگ‌های اربعین بدل شده است. در این مسیر، یاد و خاطره مردمان نجیب و مقاومی که در این نبردها جان سپردند و به ویژه شهدای دانش‌آموز، همچون غنچه‌های پرپر شده‌ی دانش‌آموزان میناب، به عنوان الگوهای زنده اخلاق و ایستادگی، زینت‌بخش مواکب مرزی است. زائران و خادمان با اهتزاز تصاویر این شهیدان، آشکارا فریاد می‌زنند که راه سرخ اباعبدالله (ع) و پیام ایستادگی در برابر ظلم، همچنان در رگ‌های نسل جدید و آینده‌ساز این سرزمین جریان دارد.

 تمرچین؛ معبر خنک عشق و دلدادگی در هُرم گرمای اربعین، وقتی به نقشه‌ مرزهای خروجی اربعین نگاه می‌کنیم، بیشتر نام‌هایی چون شلمچه، چذابه، مهران و خسروی به چشم می‌خورند؛ مرزهایی که در روزهای منتهی به اربعین، دمای سوزانی بین ۴۴ تا ۴۹ درجه سانتی‌گراد را تجربه می‌کنند و زائران در میان هرم گرما قدم برمی‌دارند. اما در این میان، تمرچین و باشماق تصویری دیگر می‌آفرینند.. اینجا دیگر مرز، معنای جدایی نمی‌دهد؛ بلکه پل پیوندی است که در آن، شهرداری ارومیه با جابه‌جایی رایگان زائران از پیرانشهر تا نقطه صفر مرزی با بهره‌گیری از ناوگان اتوبوس‌رانی خود، خستگی سفر را از تن خستگان راه می‌زداید.

دروازه بازرگان؛ آغوش گشوده ایران به روی زائران فرامرزی سوی دیگر این حماسه، پایانه مرزی «بازرگان» در شهرستان ماکو است؛ دروازه‌ای که نشان می‌دهد عشق به اباعبدالله الحسین (ع) مرزهای جغرافیایی و خطوط سیاسی را درمی‌نوردد. ایستادن در نقطه ورودی کشور و تماشای زائرانی که از کشورهای همسایه نظیر آذربایجان، ترکیه و حتی دورتر، با پای پیاده و کوله‌بار سفر وارد خاک ایران می‌شوند تا به دریای اربعین بپیوندند، لرزه بر اندام هر بیننده‌ای می‌اندازد. استقبال گرم گروه‌های جهادی و بسیج جامعه زنان در پایانه مرزی بازرگان، توزیع هدایا به دختران نوجوان به یاد شهدای کودکان مدرسه شجره شهداء میناب، و برپایی ایستگاه‌های پذیرایی، نخستین تصویر مهرآمیزی است که زائران خارجی از خاک ایران در ذهن ثبت می‌کنند. این تبادل فرهنگی و انسانی، نمادی کامل از دیپلماسی معنوی اربعین است.

مشق عشق؛ از کاروان‌های دانشجویی تا موکب‌های دانش‌آموزی اربعین یک کلاس درس زنده و پویاست. بدرقه پرشور کاروان‌های دانشجویی از دانشگاه‌های ارومیه، در کنار حضور پرشور خانواده‌ها، نشان‌دهنده جریان پویای معرفت در میان نسل جوان است. اما یکی از زیباترین جلوه‌های امسال، برپایی موکب دانش‌آموزی «انصارالمهدی» در میاندوآب هست. وقتی کودکان و نوجوانان دبستان را می بینیم که با شور و شوق، سرود می‌خوانند، دکلمه اجرا می‌کنند و از زائران پذیرایی می‌کنند، به عمق این حرکت پی می بریم. برپایی موکب برای این نسل جدید، بگونه ای تمرین مسئولیت‌پذیری، یادگیری ایستادگی در برابر ظلم، آشنایی با تاریخ اسلام و الگوبرداری از اخلاق حسینی است. آنها در این ایستگاه‌ها، خدمت بی‌منت را در سنین کودکی مشق می‌کنند. 

اربعین، تجلی همدلی و امنیت آنچه در این روزهای پرتردد در پهنه آذربایجان‌غربی و مرزهای آن رخ می دهد، تابلویی بی‌نظیر از هم‌افزایی همه‌جانبه است. از دستگاه‌های اجرایی، راهداری و شهرداری گرفته تا نیروهای جان‌برکف سپاه و بسیج که دوشادوش مردم امنیت و آرامش مسیرها را تامین می نمایند، همه زیر یک پرچم گرد آمده اند. راقم این سطور، در سیمای تک‌تک خادمان موکب‌ها، رانندگان اتوبوس‌های پیرانشهر، مرزبانان تمرچین و کودکان موکب‌دار میاندوآب، یک حقیقت مشترک را می بینم: عشق به حسین (ع) فرمول همدلی ماست. تمرچین، بازرگان و راه‌های مواصلاتی ما، امسال نه‌تنها زائران را به کربلا می رسانند، بلکه دل‌های ما را نیز به یکدیگر نزدیک‌تر می نمایند. این حماسه جاری است و هر سال، باشکوه‌تر از پیش، روایتگر حقیقت جاودانه عاشورا خواهد بود.

انتهای پیام/