مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، با اشاره به وضعیت تغذیه در کشور و تصویری دوگانه از «چاقی» و «کمبودهای تغذیه‌ای»؛ در عین حال «آهن، ویتامین D و ید» را در صدر فهرست کمبود ریزمغذی‌ها خواند و با تاکید بر روند رو به بهبود سوء تغذیه در کشور با اجرای طرح امنیت غذایی کودکان، همچنین نسبت به تبلیغات نادرست و تغییر در الگوهای مصرف از جمله در نمک‌ یددار و ایجاد مشکل در سلامت عمومی هشدار داد.

به گزارش نای قلم از ایسنا، دکتر احمد اسماعیل‌زاده درباره وضعیت سوءتغذیه در کشور گفت: رعایت اعتدال در تغذیه ضروری است؛ یعنی بیش‌خواری و کم‌خواری نداشته باشیم. سوءتغذیه فقط به معنای کمبود نیست؛ چاقی و لاغری هر دو نوعی سوءتغذیه محسوب می‌شوند. کشورهای در حال توسعه از جمله ایران با بار دوگانه سوءتغذیه مواجه‌اند؛  به این معنا که در برخی مناطق کمبودهای تغذیه‌ای و در برخی مناطق شیوع بالای چاقی وجود دارد و حتی ممکن است در یک خانواده همزمان فردی چاق و فردی دچار کم‌خونی باشد.

او درباره وضعیت سوءتغذیه در کشورهای پیشرفته و فقیر خاطرنشان کرد: سوءتغذیه در کشورهای پیشرفته نسبت به کشورهای درحال توسعه بسیار کمتر است و با بیماری‌های ناشی از زیادی تغذیه مواجه هستند. کشورهای بسیار فقیر نیز با بیماری‌های کمبود تغذیه‌ای مواجه هستند. وضعیت کشورهای پیشرفته و فقیر  مشخص است؛ بر همین اساس، به راحتی می‌توانند سیاستگذاری‌های لازم را داشته باشند.

این متخصص تغذیه درباره سیاستگذاری‌های تغذیه‌ای در کشورهای در حال توسعه تصریح کرد: دوگانگی، سیاست‌گذاری را دشوار می‌کند؛ چرا که همزمان با چاقی و سوءتغذیه مواجه هستند. به طور مثال، اگر یک سیاست کشوری درباره چاقی تعریف کنیم در  استان‌های جنوب‌شرقی که مشکل چاقی در آن برجسته نیست با مشکل مواجه می‌شویم و نمی‌توانیم آن برنامه را در کل کشور اجرا کنیم. به همین دلیل، علاوه بر سیاست‌های ملی، دانشگاه‌های علوم پزشکی اختیار دارند متناسب با شرایط استان‌ها برنامه‌های بومی برای مقابله با چاقی یا سوءتغذیه تدوین و اجرا کنند.

وضعیت سوءتغذیه در ایران

مدیرکل دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت درباره آمار سوءتغذیه گفت: براساس آخرین داده ملی سوءتغذیه که برای سال ۱۳۹۶ است، شیوع کوتاه‌قدی و لاغری در کودکان زیر پنج سال که دو شاخص بارز سوءتغذیه محسوب می‌شود، ۴.۸ تا ۵.۲ است. متوسط شیوع کوتاه‌قدی و لاغری در کودکان زیر پنج سال کشور حدود ۵ درصد است اما این وضعیت در برخی استان‌ها به ۱۵ درصد می‌رسد و برخی استان‌ها نیز حدود ۲ تا ۳ درصد است.

نگرانی از کمبودهای تغذیه‌ای به دنبال افزایش قیمت ها

این متخصص تغذیه درباره شرایط اقتصادی سال‌های اخیر اظهار کرد: با توجه به سخت‌تر شدن وضعیت معیشتی، افزایش تحریم‌ها و کاهش توان خرید مردم، نگرانی ما این است که کمبودهای تغذیه‌ای افزایش یافته باشد. پیمایش ملی تغذیه انجام خواهد شد تا آمار به‌روز در اختیار داشته باشیم و بر اساس آن سیاستگذاری کنیم.

اسماعیل‌زاده با بیان اینکه سوءتغذیه فقط به معنای کوتاه‌قدی و لاغری نیست، گفت: کم‌خونی، کمبود ویتامین D و کمبود ید نیز از مصادیق سوءتغذیه است که تمام این موارد، کمبود ریزمغذی‌ها محسوب می‌شوند. در حال حاضر شیوع کم‌خونی در دختران دبیرستانی و زنان در سنین باروری حدود ۲۱ تا ۲۲ درصد و کمبود ویتامین D بالای ۵۵ تا ۶۰ درصد گزارش شده است.

وضعیت سوءتغذیه در استان‌های کم‌برخوردار

اسماعیل‌زاده درباره پراکندگی جغرافیایی سوءتغذیه در ایران تصریح کرد: سوءتغذیه در استان‌های کم‌برخوردار مانند سیستان و بلوچستان، هرمزگان، کرمان، خراسان جنوبی و ایلام بیشتر است. مولفه‌هایی مانند وضعیت اشتغال و درآمد والدین و همچنین دسترسی به غذا و تولیدات کشاورزی در وضعیت سوءتغذیه نقش دارند. استان‌هایی که لم‌یزرع هستند و فرصت شغلی خوبی ندارند با موضوع سوءتغذیه بیشتر درگیر هستند. به هیچ‌وجه زیبنده نیست که بگوییم برخی استان‌های کشور با سوءتغذیه دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

چرا مکمل‌یاری ویتامین A در استان‌های محروم موفق بود؟

مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت درباره کمبود ریزمغذی‌ها گفت: کمبود آهن، ویتامین D و ید، سه کمبود مهم کشور هستند. کمبود روی و ویتامین A از گذشته مطرح است؛ همچنان با کمبود روی مواجه هستیم اما برنامه مکمل‌یاری مگادوز ویتامین A با همکاری یونیسف در استان‌های محروم انجام می‌شود و بر همین اساس نیز وضعیت رو به بهبود است. کمبود ویتامین B۲ نیز به دلیل مصرف پایین لبنیات گزارش شده که در پیمایش جدید بررسی خواهد شد.

مدیرکل دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت درباره تأثیر افزایش قیمت‌ها بر سبد غذایی خانوار نیز گفت: در حال حاضر، آمار به‌روز سالانه از مصرف مواد غذایی در دست نیست؛ به همین دلیل خواهان اجرای پیمایش ملی در حوزه تغذیه طی سال جاری هستیم.  براساس کاهش توان مالی خانوارها، انتظار کاهش  مصرف لبنیات، میوه، سبزیجات و منابع پروتئینی به‌ویژه در دهک‌های پایین وجود دارد. امکان ارائه آمار سالانه درباره مصرف پروتئین، لبنیات و سایر گروه‌های غذایی با اجرای پیمایش تغذیه‌ای فراهم می‌شود.

توصیه به خانواده‌ها برای جایگزینی پروتئین گیاهی با حیوانی

اسماعیل‌زاده با اشاره به وضعیت معیشتی خانوارها و نگرانی از تشدید کمبودهای تغذیه‌ای، توصیه کرد: حتی اگر خانواده‌ها امکان خرید گوشت، مرغ یا ماهی را ندارند، حتما پروتئین‌های گیاهی مانند حبوبات و سویا را در رژیم غذایی خود بگنجانند، به‌ویژه برای کودکان در سن رشد. تخم‌مرغ نیز به عنوان منبع پروتئین مناسب نباید فراموش شود.  اگرچه گرانی را تجربه می‌کنیم اما همچنان سالم خوردن، از مصرف غذاهای ناسالم به‌مراتب ارزان‌تر است. به طور مثال، قیمت یک پیتزا، حداقل ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار تومان است و یک نفر هم می‌تواند به تنهایی بخورد. این در حالی است که خرید یک کیلو میوه حدودا ۱۵۰هزار تومان هزینه دارد و چند نفر می‌توانند مصرف کنند. این فرصت کمک می‌کند که نه فقط تغذیه سالم رعایت شود، بلکه هزینه‌های درمانی ناشی از تغذیه ناسالم را کاهش یابد.

اسماعیل‌زاده درباره تعریف بشقاب سالم نیز توضیح داد: تمام اعضای جامعه با هرم غذایی آشنا هستند. در حال حاضر، «بشقاب سالم» را جایگزین هرم غذایی کرده‌ایم؛ بشقابی که  سهم هر گروه غذایی از تغذیه روزانه را نشان می‌دهد.

او در بخش پایانی صحبت‌هایش درباره استفاده از کالابرگ برای خرید کالای سلامت گفت: اقلامی که لیست در کالابرگ‌ قرار دارند، بر اساس کمبودهای مواد مغذی و سلامت کشور انتخاب شده‌اند. این اقلام شامل لبنیات، گوشت، تخم‌مرغ و حبوبات هستند که تأمین‌کننده بخش قابل‌توجهی از نیازهای تغذیه‌ای گروه‌های سنی مختلف هستند. متأسفانه، برخی افراد، اقلام خارج از لیست توصیه‌شده را انتخاب می‌کنند که هیچ ارزش تغذیه‌ای ندارند.

انتهای پیام/