گزارش و گفتگو
۱۳۹۷/۰۶/۱۶          مهمترین تعهد شاعر باید تعهد به انسانیت باشد

رویا  شاه حسین زاده شاعر است. متولد و ساکن ارومیه. دی ماه سال 1356متولد شده و بزرگترین دغدغه ی زندگی اش نوشتن است. او سال ها از اعضای اصلی دبیرخانه ی جشنواره ی شعر رضوی نیز بوده و داوری جشنواره های مختلف را بر عهده داشته است.

نامش برای همه آشناست و جایزه ی سرو بلورین جشنواره ی بین المللی شعر فجر بزرگترین افتخاری بود که وی نصیب استان آذربایجان غربی کرد.

به بهانه ی برگزاری سیزدهمین جشنواره بین المللی شعر رضوی در ارومیه به سراغ او می رویم تا گفتگوی دوستانه ای درباره ی ادبیات آئینی و رسالت شعر در خلق جهانی داشته باشیم که آرزو می رود روزی در سایه ی معنویت و خدا پرستی و نوع دوستی، از هر چه جنگ و فقر و اندوه است رها شود .

با سلام و آرزوی روزی خوش، متشکرم خانم شاه حسین زاده که فرصتی را برای این گفتگو در اختیار ما قرار دادید. با توجه به اینکه نیاز زیادی به معرفی شما نیست و اغلب دوستان با نام و آثار شما آشنا هستند با اجازه، بریم سراغ شعر و مسائلی که قرار است محور گفتگوی امروز ما باشند.

لطفا بفرمائید که شعر از نظر شما چه هست و چه شد که شاعر شدید؟

شعر برای من چیزی جز زندگی نیست. معتقدم که شعر جزئی از وجود هر شاعر است. تکه ای غیر قابل گریز از لحظاتش. شعر برای من آتشی هست که نمی توان پنهانش کرد. نمی شود از او گریخت چون گریختن از او درست شبیه این است که کسی بخواهد از «دست» یا «پا» های خود بگریزد. شعر اندوهی شیرین است. شهدی تلخ. غمگینت می کند اما غمش را دوست داری. من که بی شعر نمی توانم زندگی کنم. اما بود و نبود من برای او فرقی نمی کرد و نخواهد کرد .

لطفا از کتابهایتان بگویید

من شش مجموعه شعر دارم به نام های قرمز همیشه انار نیت – آخرین مکتوب – باید از یاد من بروی – نارنجی رقیق – آوازی برای آدم آهنی و صدای زنگ در آمد.

در زمینه ی ترجمه هم فعالیت دارم که حاصل آن ترجمه ی دو مجموعه شعر از دو شاعر ترک هست به نام های: با من خود کشی کن مادر- اشعار «درمان اسکند اوور» و کاغذهای گراپون – اشعار «دیدم ماداک » در کنار این ها کار برای کودکا و نوجوان را هم خیلی دوست دارم و تجربه های متعددی در این زمینه داشته ام .

خبر دریافت جایزه ی جشنواره ی بین المللی شعر فجر یکی از مسرت بخش ترین خبرهای سال گذشته برای استان بود. ضمن تبریک مجدد لطف می کنید درباره ی کتابی که این جایزه را به خود اختصاص داده حرف بزنید ؟ و اینکه در سال آتی هم شاهد نشر مجموعه ی جدیدی از شما خواهیم بود یا نه؟

صدای زنگ در آمد، نام کتابی بود که موفق به دریافت سرو بلورین فجر شد. این مجموع شعرهای من در چند سال اخیر را در بر گرفته و توسط نشر نیماژ منتشر شده است .

امسال مجموعه ی تازه ای بنام «ابری که از مقابل ماه می گذرد» منتشر خواهم کرد که امیدوارم مثل بقیه ی کتاب ها اقبال استقبال توسط مخاطبین را داشته باشد .

موضوع مصاحبه ی امروز ما شعر رضوی و جشنواره ی امام رضا هست و اگر اجازه بدهید می خواستم ببینم امام رضا چه جایگاهی در زندگی رویا شاه حسین زاده دارد؟

با امام هشتم، حضرت ثامن و الحجج در چهار پنج سالگی آشنا شدم. یادم می آید یکی از فامیل ها از مشهد آمده بود و به دیدارشان رفتیم. تا آنروز نمی دانستم مشهد کجاست اما دیدن عکس دسته جمعی آن خانواده که همه دست به سینه جلوی ضریح ایستاده بودند برایم جالب بود. آن وقت ها هم مثل حالا بزرگترها اهل جواب دادن به سوال های متعدد بچه ها نبودند اما من کودک کنجکاوی بودم و پر از سوال و تا زمانی که به جواب نرسم دست از سوال هایم نمی کشیدم .

آن روز نتیجه ی سوالهایم شناختن مرد مهربانی بود که ضامن آهو ها بوده و توی مشهد شهید شده بود. همان روز بود که عشق به امام رضا در قلبم جرقه زد و بعد ها به شعله ای نامیرا  و ابدی تبدیل شد . یادم می آید آن خویشاوند ما سوغاتی آورده بود. تمام راه بی تابی می کردم تا به خانه برسیم و ببینم چه برایمان آورده. هدیه اش یک بسته زعفران بود و یک بسته سوهان. هنوز هم سفر مشهد و اسم مشهد در ذهن من  رنگ زیبای شربت زعفران دارد و شیرینی دلنشین سوهان .

آیا شاه حسین زاده به تعهد در شعر معتقد است؟

بله، اما من فکر می کنم مهمترین تعهد شاعر باید تعهد به انسانیت باشد، شعر باید مروج انسانیت و مهر، صلح، دوستی و نوع دوستی باشد و اگر غیر از این بود از رسالتش دور شده است. اما در کل بر این باور هم هستم که شاعر باید همه ی این ها را در خود درونی کرده باشد تا وقتی از این مفاهیم حرف می زند نوشته ها و حرف هایش بوی شعار ندهد .

همه چیز باید مثل حبه قندی در سبوی شعر حل شده باشد و شیرین و گوارایش کرده باشد وگرنه مستقیم گویی هر گز به نتیجه ی مطلوبی نرسانده است کسی را .

درباره ی شعر آیینی برایمان حرف بزنید:

آیین مجموعه ای نظام مند از آداب و رسوم هست  که در سنت یک قوم یا ملت یا مذهب یا جامعه ای مقدس شمرده می شود.  بازه ی شعر آیینی ازاشعار توحیدی و مناجات ها و شعرهای عرفانی شروع می شود تا شعر اهل بیت علیهم السلام (که خودش دو شاخه مدح و مرثیه دارد ) تا برسد به اشعار ملی و میهنی و شعر دفاع مقدس. کلا هر شعری که از ارزش ها حرف بزند در گستره شعر آیینی جای می گیرد ولی الان عنوان شعر آیینی بیشتر برای شعر اهل بیت علیهم السلام استفاده می شود.

فکر می کنید برگزاری جشنواره های آیینی به ترویج آیین و مذهب کمک خواهد کرد؟

بی تاثیر نیست. ما باید به  سمت درونی کردن ارزش ها و اعتقادات و معنویات پیش برویم. فکر می کنم می شود تدابیری اندیشید که آنچه از ارزش ها گفته می شود تاثیرگذارتر و ماندگارتر شود و رسیدن به این هدف از مسیر توجه بیش از پیش به گریز از شعار و شعار نویسی می گذرد.

شما در دوره هایی داوری جشنواره ی شعر رضوی را نیز برعهده داشته اید مهمترین ملاک انتخاب آثار برتر برای شما چه بود؟

برای من گذشته از ارزش ادبی اشعار در داوری جشنواره های آئینی  صداقت عاطفی شاعر هم مهم بوده و هست.

منظورتان از صداقت عاطفه دقیقا چیست؟

ببینید. یک شاعر اگر اهل شرکت در جشنواره ها و بعبارتی شاعر جشنواره ای باشد پس از مدتی به نوعی «داورشناسی» دست پیدا می کند و در جشنواره ایی که چندین سال بصورت متوالی برگزار می شود شعرا با پی بردن به ذائقه ی داوران به راحتی به خلق آثار مقام آور دست می زنند اما برای من شخصا اینکه یک شاعر در سرودن شعربرای شخصیتی مثل امام رضا ع ، چقدر صداقت عاطفه داشته باشد و شعرش از اعتقادات و عواطف واقعی سر بر آورده باشد مهم است. چه بسیارند شاعرانی که تسلط خوبی بر فن و تکنیک دارند اما آنچه نوشته اند گوشه ای از دل مخاطب را تکان نمی دهد. از آنجا که تاثیرگذاری خود، یک ویژگی بسیار مهم است به نظر من به این موضوع باید توجه ویژه ای شود .

فکر می کنید بهترین راه داوری جشنواره های آئینی و جشنواره ای مثل همین جشنواره ی شعر رضوی چیست؟

من فکر می کنم این گونه جشنواره ها باید در دو مرحله داوری شوند. در مرحله ی نخست داورانی عادل و منصف و مسلط به هر نوع شعر اعم از کلاسیک و نو آثار را داوری کرده، مثلا بیست نفر را انتخاب کنند تا در مراسم نهایی خود مخاطبین و حضار، از بین این تعداد به آثار برتر امتیاز بدهند. فکر می کنم با این روال داوری بی حاشیه تری در انتظار جشنواره ها باشد .

خانم شاه حسین زاده در پایان این گفتگوی کوتاه اما خوب، برای شما آرزوی موفقیت داریم و امیدواریم شعر همچنان جزئ لا ینفکی از شما و زندگیتون باقی بماند. 

انتهای پیام/


برای دسترسی به آرشیو بخش گفتگو و گزارش اینجا کلیک کنید
 
درباره ما تماس با ما
طراحی و اجرا