یادداشت
۱۳۹۸/۰۶/۲۶          همپوشانی امنیت بر نظم اجتماعی و توسعه/ تقویت بنیه رسانه های استان برای برقراری امنیت ملی ضروری است

لعیا نورانی زنوز/ یکی از واقعیت های غیرقابل انکار دنیای معاصر، نقش بی بدیل رسانه هاي جمعي در جهت دهي به افکار عمومي است به طوری که عصر حاضر را عصر "ارتباطات و رسانه ها" ناميده اند.

رسانه ها به طور عمومی رکن رابط دولت و مردم هستند. مردم از طریق رسانه هاست که با اتفاقات، سیاست ها، خط مشی ها، نوع برنامه‌های ملی، بین‌المللی و یا ضد آنها مطلع می‌شوند، این رسانه ها هستند که امیدآفرینی می کنند و مردم روحیه می گیرند، خوشحال، مفتخر یا غمگین و شرمنده می‌شوند.

 به عبارتی امروزه در عصر ارتباطات و انفجار اطلاعات که محصول توسعه رسانه های نوشتاری، مکتوب و شبکه های اجتماعی است، این حقیقت به خوبی اثبات شده که جامعه پذيرى، انتقال فرهنگ و نظام ارزش ها از جمله مواردی هستند که در نتیجه کارکرد رسانه ها صورت تحقق به خود می گیرند به گونه ای که در صورت عدم انجام رسالت و کارکرد واقعی از سوی آنها ممکن است تاثیرات قابل توجهی در پیدایش دگرگونی ها، ایجاد شكاف هاي اجتماعي، تغيير و تهديد بافت اجتماعي و ارزش های يك جامعه و به دنبال آن در ناامنی کشورها داشته باشد.

*امنیت پیش نیاز تداوم زندگی اجتماعی

پرواضح است که امنیت به عنوان بنیادی ترین نیاز هر کشور، پیش نیاز ارتقای رفاه و سلامت مردم و تداوم زندگی اجتماعی است که فقدان یا اخلال آن پیامدها و بازتاب های نگران کننده و خطرناکی به دنبال دارد.

این موضوع در استان آذربایجان غربی به لحاظ هم مرزی با سه کشور خارجی از اهمیت زیادی برخوردار است.

استان مرزی آذربایجان غربی با دارا بودن 823 کیلومتر مرز آبی و خاکی با کشورهای جمهوری نخجوان و ترکیه و عراق یکی از پرتنش ترین مرزهای کشور بوده و از دیرباز آماج تاثیرات رسانه ای است، این رسانه ها با ارائه و عرضه انحرافات اجتماعی، کارکردهای منفی و اثرات مخربی برای امنیت مرزهای استان دارند که از جمله آنها می توان به عادی سازی هنجارشکنی، تضعیف اعتماد اجتماعی، گسترش خشونت، بحران سازی، استفاده ابزاری از قومیت ها، تحریف هنجارها و ارزش ها اشاره کرد از این رو فرصت های جدیدی را برای پذیرش نقش های فرهنگی پدید آورده اند.

اگرچه در شرایط حاضر، گستردگی رسانه های ارتباط جمعی و به ویژه شبکه های اجتماعی، شکل جدیدی از روابط اجتماعی را موجب شده است به طوری که مرزهای سیاسی کشورها توان جدایی ملت ها به طور معنی دار از یکدیگر را ندارند و امروزه فناوري به عنوان يك ايدئولوژي در سطح جهان ظهور و بروز دارد و توانسته ارزش ها، آداب و رسوم خود را در جوامع ديكته كند که محصول آن پیوستگی، تعامل و یکسان سازی ارزش ها و ایدئولوژی ها و تاثیرپذیری فرهنگ ها از یکدیگر در سطح جهانی است اما همین رسانه ها و شبکه مجازی توانسته در جهت دهی افکار عمومی نقش مهمی ایفا کند.

اين جاست كه نياز به تقویت رسانه هاي داخلي استان در راستای بالا بردن امنيت داخلی و مرزها، جامعه پذيري سیاسی و اجتماعی افراد و اﻧﻄﺒﺎق آن ﺑـﺎ آرﻣـﺎن ﻫـﺎ، ارزش ها و ﻫﻨﺠﺎرﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ، آموزش، اطلاع رسانی، مشارکت اجتماعی، ايجاد همبستگي بين اجزاي گوناگون جامعه، وحدت، همگرایی و انسجام ملی و ...بیش از پیش احساس مي شود چرا که ارتباط مستقیم بین امنیت ملی و اعتماد اجتماعی وجود دارد و رسانه ها مهمترین عامل ایجاد و توسعه اعتماد هستند.

*قانون اساسی و رسالت رسانه ها

توجه به امنیت در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک وظیفه‌ همگانی و از حیاتی ترین موضوعاتی است که نه تنها تاکید شده بلکه الزاماتی برای نهادهای حکومتی، مدنی و مردمی مشخص شده است و رسانه‌ها نیز به عنوان یک نهاد مدنی و عمومی مخاطب این احکام هستند.

در اصل نهم قانون اساسی آمده است که «در جمهوری اسلامی ایران آزادی و استقلال و وحدت و تمامیت ارضی کشور از یکدیگر تفکیک ناپذیرند و حفظ آنها وظیفه دولت و آحاد ملت است.»

این اصل در ادامه تأکید می‌کند که «هیچ فرد یا گروه یا مقامی حق ندارد به نام استفاده از آزادی به استقلال سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و نظامی و تمامیت ارضی ایران کمترین خدشه‌ای وارد کند …».

این اصل به طور مشخصی با مخاطب قرار دادن رسانه‌ها به آنها گوشزد کرده است که نباید به اسم استفاده از آزادی بیان یا مطبوعات و یا مانند آن به استقلال و تمامیت ارضی کشور (دورکن مهم امنیت ملی) خدشه وارد کنند.

اصول ۲۲ و ۲۵ نیز به ترتیب حفظ و احترام به امنیت فردی و مصونیت ارتباطات خصوصی شهروندان را برای همگان واجب شمرده است و لذا رسانه‌ها، جز در مواردی که قانون تجویز کند، حق تعرض به «حیثیت، جان، مال، حقوق» و یا افشای پیام‌های شخصی شهروندان را ندارند.

اصل بیست و ششم فعالیت رسانه‌ای (اطلاع رسانی) یا هر فعالیت دیگر برای «احزاب، جمعیت‌ها، انجمن‌های سیاسی و صنفی و …» را مشروط به آن کرده است که «اصول استقلال، آزادی، وحدت ملی، موازین اسلامی و اساس جمهوری اسلامی را نقض نکنند.»

*نتیجه گیری

با توجه به آنچه ذکر شد، می توان اذعان کرد که ايجاد نظم و امنيت از كاركردهاي مثبت و بسيار مهم رسانه هاست.

 افزایش سواد رسانه ای به منظور آشناسازی مخاطبان با ترفندها و تبلیغات رسانه ها و شبکه های اطلاعاتی دشمن، بیان کردن اهداف و مقاصد جنگ رسانه ای دشمن و تبیین پیامدهای آن، تقویت بنیه رسانه ای استان، تقویت قدرت نقادی، ارزیابی و تحلیل گری رسانه ها در زمینه امنیت ملی، ارائه اطلاعات لازم در خصوص امنیت ملی، پرهیز از دامن زدن به بحران ها و اختلافات بین ملت ها و فرهنگ ها و توجه به اصل اخلاق حرفه ای رسانه ای در عدم تبلیغ برای بحران ها و جنگ، تقویت امنیت جهانی و ایجاد ضمانت اجرا برای پایبندی به این اصول از جمله از اصول و راهکارهایی هستند که می توانند در تنظیم و برقراری امنیت ملی در حوزه رسانه ها مفید واقع شوند.

وقتی این مهم صورت تحقق به خود گرفت و امنیت برقرار شد، ارزش های غالب و رایج سیاسی به تدریج به تک تک افراد جامعه القا و آنها قادر به برقراری رابطه با نظام می شوند که طی آن فرد و حکومت انتظارات یکدیگر را درک می کنند و این باعث می شود آحاد جامعه از هنجارها، ارزش ها و قوانین که اساس و قوام جامعه را تشکیل می دهند، پیروی کنند و بدین ترتیب نظم اجتماعی ایجاد شود.

از طرفی، اثربخشی و همپوشانی امنیت بر توسعه همه جانبه یک اصل تأیید شده و در هم تنیده است و این مهم در پژوهش ها، تحقیقات و مطالعات متعدد مورد پویش قرار گرفته و به یک باور عمومی تبدیل شده است که توسعه نیافتگی می‌ تواند بستری برای بروز ناامنی باشد.

سخن آخر اینکه؛ ما برای گام نهادن در این مسیر به آگاهی، بینش و بصیرت بیش از هر چیزی نیازمندیم و رسانه ها تنها چراغ‌های آگاهی و دانش ‌اند که آذربایجان غربی بیش از هر سرزمینی به این چراغ‌ها احتیاج دارد.

منابع:

- افروغ، عماد، امنیت ملی و بنیان های قدرت، مقالات ارائه شده در همایش توسعه و امنیت ملی، تهران، انتشارات معاونت امنیتی و انتظامی وزارت کشور، 1375.

- تاجیک، محمدرضا، جهان، نیازمند یک جنگ رسانه ای علیه جنگ است، فصلنامه رسانه، تابستان، 1381.

- فرقانی، محمدمهدی، تحکیم صلح، نیازمند اتحاد رسانه ای است، فصلنامه رسانه، تابستان،1381.

انتهای پیام/


برای دسترسی به آرشیو بخش یادداشت اینجا کلیک کنید
 
درباره ما تماس با ما
طراحی و اجرا