1401/09/12
به مناسبت درگذشت مفتون امینی؛
شاعر آهسته و پیوسته ادبیات ایران

 

یدا... مفتون امینی در ۹۶ سالگی از دنیا رفت.  محمد متینی‌زاده، داماد این شاعر، با تأیید این خبر گفت:  او بعدازظهر پنجشنبه، (دهم آذرماه) بر اثر ایست قلبی درگذشت. 

«یدا... مفتون امینی» متولد ۲۱ خرداد سال ۱۳۰۵ در شهرستان شاهین‌دژ (آذربایجان غربی) بود. او دانش‌آموخته رشته حقوق قضائی از دانشکده حقوق دانشگاه تهران بود. امینی در آغاز شاعری کلاسیک و کهن‌پرداز بود اما بعدها به شعر بی‌وزن و قالب‌های نوپردازانه روی آورد. او علاوه بر شعر فارسی، شعرهایی به زبان‌ ترکی نیز سروده است.

مفتون با شاعرانی چون شهریار، رهی‌ معیری و فریدون مشیری دوستی داشته، شعر «دریاچه‌»اش را در خرداد ۱۳۳۱ سروده است. مجموعه‌های شعر «دریاچه»، «کولاک»، «انارستان»، «عاشیقلی کروان»، «فصل پنهان»، «یک تاکستان احتمال»، «سپیدخوانی روز»، «عصرانه در باغ رصدخانه»، «شب ۱۰۰۲»، «من و خزان و تو»، «اکنون‌های دور»، «نهنگ یا موج»، «از پرسه خیال در اطراف وقت سبز»، «جشن واژه‌ها و حس‌ها و حال‌ها»، «طلایی/ خاکستری/ رگبار»، «گزینه اشعار»، «آجی چای»، «مستقیم تا نرسیده به صبح» از جمله آثار منتشرشده این شاعر است.

کامیار عابدی می‌گوید: مفتون امینی جزو شاعرانی بود که همیشه خیلی با ظرافت، آهستگی و با طمانینه کار می‌کرد، شاید بتوان گفت یکی از شاعران آهسته و پیوسته ادبیات ایران بود. 

این پژوهشگر و منتقد ادبی درپی درگذشت مفتون امینی، در گفت‌وگو با ایسنا درباره ویژگی‌های شعری شعرِ مفتون امینی، گفت: او جزو شاعران جوان دهه ۱۳۲۰ بود، یعنی شاعرانی که دهه ۱۳۲۰ شروع به فعالیت ادبی و شعرگویی کردند، اگر اشتباه نکنم می‌توانیم بگوییم ایشان، آخرین نفر از نسل طلایی دهه ۱۳۲۰ بود. این شاعران معمولا از کسانی بودند که دهه ۱۳۰۰ به دنیا آمده و در دهه ۱۳۲۰ وارد دوره جوانی شده و فعالیت ادبی خود را آغاز کرده بودند؛ هوشنگ ابتهاج، اسماعیل شاهرودی، محمد زهری، مهدی اخوان ثالث، احمد شاملو، سهراب سپهری و بسیاران دیگر جزو این نسل بودند. همه آن‌ها به نوعی به نیما علاقه داشتند یا به تدریج به نیما علاقه پیدا کردند، همه این شاعران یک ویژگی مشترک دارند و آن اینکه، دوره‌ای به شعر سنتی و یا نوسنتی توجه نشان دادند و سپس به تدریج وارد شعر نیمایی شدند و در زمره دوستداران و پیروان سبک نیما قرار گرفتند.

او با تأکید بر این‌که مفتون امینی آخرین نفر از این نسل بود، افزود: مفتون امینی در دهه ۱۳۲۰ به فعالیت شعری پرداخت، ضمنا در رشته حقوق تحصیل کرد و در زمینه حقوق و قضاوت در دادگستری مشغول شد و همزمان فعالیت ادبی خود را در نشریه و محافل ادبی ادامه می‌داد. ویژگی خاصی که در سیر شعرهای مفتون ادبی دیده می‌شود و شاید مفتون امینی را از دیگر شاعران متمایز کرده این است که او در همه قالب‌های شعری سنتی و شعر نو طبع‌آزمایی کرده و شعر گفته است، نکته جالب هم این است که در همه این‌ قالب‌ها موفق بود. کمتر شاعری داریم که مانند او در همه قالب‌ها موفق بوده باشد. مفتون امینی چهارپاره، غزل، قصیده، تک بیت، رباعی و دوبیتی دارد و علاوه بر آن شعر نیمایی گفته و هم در نیمه دوم ۱۳۷۰ طرف شعر سپیده رفته است. 

کامیار عابدی افزود: مفتون امینی هیچ قالبی، هم از نظر سنتی و هم شعر نو، نمانده که در آن شعر نگفته باشد، انصافا باید گفت در همه این قالب‌ها، شعرهای موفقی هم دارد و این نکته موجب تمایز او با دیگران می‌شود. بنابراین می‌شود گفت همه خوانندگان با طیف‌های مختلف و سلیقه‌های متنوع، او را می‌شناختند، شعرهایش را خوانده و از شعرهای او بهره‌ برده بودند و شعرهای مفتون امینی را قبول داشتند. این نکته خاصی در زندگی مفتون بود چون بسیاری از شاعران ما در ۲ قالب شعر گفته‌اند مثلا در دوره‌ای، غزل و بعدا شعر نیمایی گفته‌اند و یا در حوزه شعر سپیدسرایی شهرت و اعتبار دارند. اگر کارنامه و کلیات مفتون زمانی چاپ شود، متوجه می‌شویم در همه انواع شعر، طبع‌آزمایی کرده و در همه این‌ها نمونه‌های موفقی از خود به جای گذشته است. 

نویسنده «دریچه‌ای به شعر پارسی» در ادامه درباره واگویه‌های مفتون امینی نیز گفت: «واگویه‌»ها گرایشی از شعر سپید است، مثلا «شبانه‌ها»ی شاملو،  یک سبک خاص در قالب شعر سپید بود و یک قالب شعری نبود.  مفتون در سه دهه ‌اخیر روی واگویه‌ها خیلی تأکید می‌کرد. علاوه بر این مفتون امینی در حوزه شعر ترکی هم شعرهای موفق و مدرنی به جای گذاشته که آن هم از وجوه تمایز اوست، یعنی علاوه بر انواع و اقسام شعر فارسی در حوزه شعر ترکی نیز جزو شاعران شناخته شده بود. 

عابدی خاطرنشان کرد: مفتون امینی جزو شاعرانی بود که همیشه خیلی با ظرافت و طمانینه با آهستگی کار می‌کرد، شاید بتوان گفت یکی از شاعران آهسته و پیوسته ادبیات ایران بود. نویسنده «پنجاه سپیدسرا: از احمد شاملو تا دهه ۱۳۷۰» و «تصویرها و توصیف‌ها در شعر معاصر» درباره این‌که آیا او بر شاعران نسل بعد از خود تأثیر داشته است، گفت: درباره این موضوع قضاوت خیلی آسان نیست؛ به‌طور کلی مفتون جزو شاعرانی بود که، شعرهای نیمایی‌اش در دهه ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ بسیار شناخته شده بود و عده‌ زیادی از هم‌نسلانش به او علاقه داشتند و در حد خود تأثیر گذاشته است. یا در اواخر دهه ۱۳۷۰ به طرف شعر سپید رفت، آن‌هم مورد توجه قرار گرفته و جوان‌های شاعر، شعرش را می‌خوانند زیرا بعد از انقلاب فضای شعری‌اش را از آن فضای اجتماعی و تاریخی دور کرد و به طرف فکر فلسفی و هستی‌شناختی رفت که این موضوع تا حدودی برای شاعران جوان‌تر و نسل‌های بعد از انقلاب جذابیت‌های خاصی داشته است.

کد خبرنگار: 983127

انتهای پیام/



دانلود فایل